LUÔN HỌC TẬP VÀ TRƯỞNG THÀNH

Theo một truyền thuyết Ấn Độ thì ban đầu thượng đế đã sáng tạo ra một con sò và đặt nó xuống đáy biển. Ở đấy, con sò sống âm thầm lặng lẽ. Suốt ngày nó chẳng làm gì khác ngoài việc mở miệng ra để cho một ít nước biển chảy qua, rồi ngậm miệng lại. Ngày qua tháng lại đối với nó chẳng có gì khác hơn là há miệng, ngậm miệng.

Sau đấy thượng đế lại sáng tạo ra chim phượng hoàng. Người cho chim tự do bay lượn và chinh phục non cao. Đối với phượng hoàng hầu như thế giới là vô biên. Tất nhiên sự tự do của phượng hoàng cũng có cái giá của nó. Hàng ngày nó phải vất vả đi săn bắt. Chẳng thể há miệng chờ sung. Khi có con, nó thường phải săn bắt suốt ngày mới đủ thức ăn. Ấy thế mà nó lại thích thú.

Cuối cùng Thượng đế đã sáng tạo ra con người và trước tiên dẫn anh ta đến nhà sò và tiếp đến với chim phượng hoàng. Rồi người phán quyết: ngươi hãy quyết định đi cuộc sống nào ngươi muốn lựa chọn.

LIÊN TỤC HỌC TẬP VÀ TRƯỞNG THÀNH

Chúng ta có cơ hội lựa chọn giữa hai lối sống. Đời sò dành cho những ai chẳng muốn mở mang bờ cõi. Cái giá phải trả là họ phải suốt đời sáng cắp ô đi tối xách về.

Napoleon từng nói: “Có người chết sớm vì ăn quá nhiều, kẻ khác chết vì uống quá nhiều, nhưng lại có người đơn giản chỉ buồn phiền mà chết vì họ chẳng biết làm gì khác”.

Người quyết định sống đời chim phượng hoàng, hẳn anh ta đã chọn con đường không mấy dễ dàng. Hầu như chỉ có một khả năng duy nhất để đi trọn con đường: ta phải lấy học tập và trưởng thành làm niềm vui cuộc sống.

Càng học tập và lớn mạnh ta càng cảm thấy tự do. Triết lý nhân sinh: “liên tục học tập và trưởng thành” xây dựng trên bốn nhận thức.

1. Trưởng thành là một phần của sự di truyền nòi giống

Nhờ đâu mà ta nhận biết được một vật gì đó đang sống? Tất cả, mọi thứ đang sống đều phải lớn lên. Nhờ vậy mà phân biệt được đá và san hô. Cái gì đó ngưng lại, không lớn lên và không biến đổi thì coi như nó đã chết. Mục 1 đề cập đến vấn đề trưởng thành là một quy luật tất yếu của cuộc sống. Vấn đề không đơn giản là chỉ lớn lên, mà còn là sự tiến hóa, là sự tăng trưởng có mục tiêu. Trưởng thành là để khẳng định khả năng tồn tại và phát triển.

2. Học tập và trưởng thành là một nhu cầu cơ bản của con người

Khi quan sát trẻ em quanh ta, chúng ta đều phát hiện ở chúng bản năng sinh trưởng và học hỏi. Chúng luôn luôn muốn phát hiện, tìm hiểu, so sánh và nâng cao khả năng ấy.

Vì vậy chúng thích phiêu lưu, mạo hiểm và rất liều lĩnh. Người ta thường tự hỏi do đâu mà trẻ nhỏ lại có đủ nghị lực và hăng say như vậy. Phải chăng con người càng có nhiều nghị lực khi họ sống để thỏa mãn mọi nhu cầu của mình.

Bạn hãy quan sát và so sánh ở người lớn, nhưng người không còn nhu cầu học hỏi và trưởng thành nữa. Quả thật họ chỉ suy nghĩ làm thế nào để sử dụng thời gian tốt nhất nhưng hầu hết xem ra cũng chẳng mấy hạnh phúc.

Nguyên nhân thật đơn giản, khi ta ngừng hoạt động và thôi học hành, cuộc sống sẽ trở nên vô nghĩa và trống rỗng. Những nhu cầu không được đáp ứng lấy mất của chúng ta những niềm vui sống và thui chột nghị lực của chúng ta.

3. Không có tôn giáo nào lại không hướng con người đến cái thiện

Ở đây khoan hãy bàn đến tín ngưỡng mà hãy chú ý đến một thực tế: các tôn giáo trên thế giới này đều biểu hiện nỗi khát khao của chúng sinh. Và họ cần được giúp đỡ để thực hiện những khát khao ấy: những khát khao về sự giải thoát, điều thông tuệ, đức tin, về hòa bình, về cuộc sống tốt đẹp và về tình yêu… Tất cả đều với điều kiện bạn hãy biến đổi mình đi. Không có tôn giáo nào lại dạy con người không được thay đổi thân xác.

4. Đúng cho mọi ngành kinh tế và mọi loại hình công ty

Cuộc sống không bao giờ có sự ngưng nghỉ. Một công ty đang lớn mạnh hoặc sẽ lụi tàn. Những ai tìm cách trụ hạng, về lâu dài sẽ thất bại trong cuộc cạnh tranh. Ai hoạt động kinh tế phải luôn học tập và trưởng thành nếu không anh sẽ đuối sức.

Tiến sĩ Deming định nghĩa về khái niệm chất lượng như sau: “Chất lượng không có nghĩa là đạt tiêu chuẩn đề ra mà trong cuộc sống sôi động phải luôn biết tìm cách nâng cao chất lượng sản phẩm”.

Không thể có hạnh phúc nếu chúng ta chống lại quy luật của cuộc sống, quy luật tiến hóa chống lại nhu cầu của chúng ta, khát vọng của chúng ta và chống lại mọi tư duy thông tuệ về kinh tế.

Học tập và trưởng thành là một phần của lý tưởng sống. Không có con đường nào khác.

MỘT QUYẾT ĐỊNH THƯỜNG LẶP LẠI TRONG ĐỜI

Cứ cho rằng tại một thời điểm nào đấy trong cuộc đời chúng ta đã quyết định hẳn hoi chọn một trong hai lối sống. Trong thực tiễn chúng ta lại luôn phải khẳng định lại điều đó.

Chúng ta phải luôn tìm cách vượt lên chính mình, để đọc sách, viết báo, dự hội thảo và giao tiếp với những người có thể học hỏi.

Có hai nguyên nhân chính làm cho người ta ngưng học hỏi và tiến bộ: nguyên nhân thứ nhất cho rằng chẳng thể nào khá hơn được nữa. Chúng ta luôn có thể học hỏi và tiến bộ thêm được nữa. David Bowie nói rằng: “Tại cái ngày mà bạn nghĩ rằng mình chẳng thể nào khá hơn được nữa là lúc bạn bắt đầu ca hát, cho dù chỉ là những bài ca đi cùng năm tháng.

Nguyên nhân thứ hai là sự lãnh đạm hờ hững. Nhiều người ngả theo chiều hướng này, vì xem chừng chúng có vẻ vô thưởng vô phạt. Nhưng thực ra nếu chúng ta ngừng học tập và trưởng thành thì chúng ta không tránh khỏi sự sa sút tới mức tầm thường trong lối sống, trong cách ứng xử.

Thật nguy hiểm khi chấp nhận: “tồi một chút cũng chẳng sao”.

CẠM BẪY CỦA CHÚ ẾCH

Điều gì sẽ xảy ra khi ta ném một chú ếch thông minh vào chậu nước nóng? Nó quyết định ngay: “ở đây khó chịu quá, ta phải chuồn thôi”. Thế là chú nhảy ra. Nhưng nếu ta đặt cũng chú ếch đó vào nồi nước lạnh và để lên bếp đun từ từ. Điều gì sẽ xảy ra. Chú ếch nằm thư giãn, cảm thấy có nóng lên thực, song chú nghĩ: “nóng một chút cũng chẳng sao”. Chẳng bao lâu sau chú đã bị luộc chín.

Về đạo đức: nhiều điều xảy ra rất từ từ trong cuộc sống. Ví dụ như việc nợ nần. Nếu một sáng khi tỉnh giấc, bạn chợt nhớ ra rằng mình còn món nợ 68000 USD, lúc bấy giờ bạn có thể yên tâm được không? Tất nhiên là không. Nhưng nếu mọi việc cứ từ từ mà đến, nay nợ 9 USD, ngày mai nợ 14 USD , chuyện vặt … Cứ như vậy mà ta quen dần, không quan tâm đến nó nữa. Nhưng mọi việc trên đời này có thể làm một con tính cộng. Đền một lúc nào đấy bạn có thể chẳng còn chạy trốn nợ nần được nữa hoặc ăn ngủ chẳng yên với nó.

Nếu một hôm bạn chợt biết rằng mình tăng 30 kg, chắc bạn rất lo lắng. Ngược lại, chẳng hề chi nếu tháng này ta lên một cân, tháng sau thêm một cân nữa, rồi ta lại quen đi, chẳng để ý gì đến vấn đề tăng cân nữa.

Trường hợp cạm bẫy của chú ếch cảnh báo cho chúng ta chớ có coi thường những điều nhỏi nhặt. Vì tất cả những điều vặt vãnh kia có thể đưa ta tới gần mục đích hay ngược lại đưa ta xa rời nó. Ở đây không có giải pháp dung hòa. Vì vậy chúng ta phải luôn tự hỏi “mình đang đi theo hướng nào đây?”.

SỰ SO SÁNH DÀI HƠI

Hình như chẳng có vấn đề gì dù hôm nay ta ăn một quả táo hay một thanh sôcôla, đọc một quyển sách hay xem một vở kịch trên tivi, dù hôm nay ta tiết kiệm được 10USD hay tiêu pha hết 10USD. Nhưng sau 10 năm ta sẽ thấy sự khác biệt rõ rệt. Sôcôla, báo lá cải hay tiêu pha dẫn đến béo phì, tính hời hợt và sự nghèo túng. Hoa quả, sách hay và sự tiết kiệm sẽ đưa đến sức khỏe, hiểu biết và sự sung túc.

Chẳng ai dám kỳ vọng rằng mọi quyết định của mình đều là những quyết định thông minh. Nhưng cuộc đời là tổng số những quyết định của chúng ta. Một người bố muốn được làm việc yên tĩnh, đã tìm cho con của mình một việc gì đó để nó bận rộn trong chốc lát. Vì vậy ông ta đã xé một bản đồ thế giới tìm thấy trong một tạp chí ra thành nhiếu mảnh nhỏ. Rồi ông yêu cầu con sắp xếp lại thành một tấm bản đồ ban đầu. Cậu bé quay lại chỉ ít phút với tấm bản đồ được lắp ghép chính xác trước sự ngạc nhiên của ông bố.

Người bố không sao tin được làm thế nào mà con mình hoàn thành việc đó một cách chóng vánh như thế. Cậu bé giải thích: “Mặt sau tấm bản đồ là chân dung của một người đàn ông. Nó thật dễ lắp ghép. Con đã nghĩ rằng nếu ông ta hoàn hảo thì thế giới tất cũng phải hoàn hảo”.

Đấy là vấn đề cốt lõi của ý tưởng “luôn học tập và trưởng thành”. Chúng ta đồng ý với nhau rằng mọi quyết định của chúng ta dù lớn hay nhỏ đều xác định tương lai của chúng ta sẽ như thế nào. Nếu chúng ta tốt đẹp thì thế giới của chúng ta cũng sẽ tươi đẹp.

HUẤN LUYỆN VIÊN PAT RILEY

Người huấn luyện viên thành đạt nhất trong lịch sử bóng rổ nước Mỹ là Pat Riley. Các cầu thủ của ông ở Los Angeles vào năm 1986 đã tin chắc rằng không thể tiến xa hơn được nữa.

Lúc ấy ông động viên họ hãy cố gắng thêm 1% nữa thôi. Một phần trăm xem ra quá ít ỏi và buồn cười. Nhưng Riley đã làm con tính cho họ: nếu 12 cầu thủ tìm cách nâng cao năng lực của mình trong năm lĩnh vực bóng rổ thêm 1% thì toàn bộ sẽ chơi hiệu quả hơn 60%. Ông còn giải thích cho cầu thủ: có thể chỉ cần 10% cũng đủ để đoạt cúp. 1% có thể đạt được dễ dàng hơn. Cứ như vậy các cầu thủ đã cố gắng và họ đoạt được chức vô địch không mấy khó khăn. Giả sử bạn quyết định cải thiện thêm 1% trong năm lĩnh vực của cuộc sống, đó là sức khỏe, mối quan hệ, tài chính, sự nhạy cảm và công việc. Nếu tháng nào bạn cũng làm như vậy thì chỉ sau một năm bạn đã biến mình thành con người hoạt động 60% hiệu quả hơn năm ngoái.

TÁC DỤNG TƯƠNG HỖ GIỮA HỌC TẬP VÀ TRƯỞNG THÀNH

Từ đâu mà người ta đặt ra nguyên tắc luôn học hỏi và trưởng thành. Câu trả lời có thể làm bạn ngỡ ngàng: chúng ta cần một loại thần dược. Bí quyết của thần dược là ở chỗ nào?

Liệu thuốc thần dược này là mội trường quanh ta, nó tác động lên bạn thường là vô thức. Nó thúc đẩy chúng ta đưa ra các quyết định hàng ngày. Nó cũng là sách vở, cái chúng ta đọc, bài vở mà chúng ta viết và những cuộc hội thảo mà chúng ta tham dự.

Trước mọi khó khăn, chúng ta cần sự giúp đỡ. Những thần tượng mà chúng ta ngưỡng mộ, noi theo nằm trong sách vở, báo chí mà chúng ta tâm đắc, đã giúp chúng ta thấu hiểu bản thân chúng ta và cuộc sống của chúng ta, giúp chúng ta rút ra những bài học từ những lầm lỡ và kiến tạo lòng tự tin. Rồi những cuộc hội thảo, tọa đàm giúp chúng ta cọ xát, giao lưu và chỉ cho chúng ta những nẻo đường mới.

Càng học hỏi và trưởng thành càng càm thấy bức xúc phải học hỏi và trưởng thành. Nó trở thành bản chất của chúng ta từ lúc nào không hay biết. Học hỏi và trưởng thành có tác dụng tương hỗ là ở chỗ đó.

Người thành đạt hay tò mò. Họ muốn tìm hiểu các nhân vật mà họ muốn trở thành. Người thành đạt tận dụng những lời khen ngợi lẩn những ý kiến khiển trách để luôn học hỏi và trưởng thành. Qua đấy họ tìm thấy được cách ứng xử đúng đắn. Họ tiếp nhận lời khen nhưng không tự mãn. Họ lắng nghe những lời khiển trách nhưng không đến mức bi quan, thất vọng.

Ai không trả lời được trong cuộc vấn đáp thì không có cơ hội đi tiếp vào vòng trong. Cuộc sống cũng tương tự như vậy. Đối với những người thành đạt “luôn học tập và trưởng thành” có nghĩa: cứ mỗi năm họ lột xác dần con người xưa cũ của họ và tiếp cận dần đến những thần tượng của mình.

Advertisements